Is de onvrede over de Zelfstandigenwet onder zzp’ers terecht? 

Volgens Niels van der Neut, universitair docent en onderzoeker arbeidsrecht, lijkt de onvrede onder zzp’ers deels voort te komen uit een misverstand. ‘De Zelfstandigenwet moet de grens tussen werknemerschap en ondernemerschap niet verleggen, maar juist duidelijker maken. Wie aan de voorwaarden voldoet, wordt als zelfstandige aangemerkt. Wie er niet doorheen komt, kan via de bestaande juridische toets alsnog als zelfstandige worden beschouwd’, zegt hij op deondernemer.nl. 

Tegelijkertijd ziet Van der Neut ook knelpunten. ‘Zo geldt het criterium van 3 opdrachtgevers alleen bij “volwaardige” opdrachten. Kleine opdrachten die enkel dienen om aan de eis te voldoen, tellen niet mee. Daarmee toont de zzp’er niet daadwerkelijk aan zelfstandig en ondernemend te werken, en onafhankelijk te zijn van één dominante opdrachtgever.’ 

Lost de Zelfstandigenwet het probleem van schijnzelfstandigheid op? 

Johan Zwemmer, universitair docent en onderzoeker arbeidsrecht, was in 2020 lid van de Commissie-Borstlap, die adviseerde om de verschillen tussen vast en flexibel minder groot te maken, maar dat advies werd niet opgevolgd. ‘Daardoor blijven de financiële prikkels bestaan om onzelfstandig werk dat eigenlijk in loondienst hoort, op basis van een zzp-contract te verrichten’, zegt Zwemmer in NRC. ‘Dan kan je als wetgever wel hogere hekken plaatsen, maar mensen zullen er onderdoor blijven kruipen. Bovendien gaat het voor veel zzp’ers niet alleen om geld, maar maakt ook de behoefte aan vrijheid dat ze niet meer in loondienst willen werken.’ 

Zwemmer verwacht niet dat de nieuwe Zelfstandigenwet het probleem fundamenteel oplost. Eerdere maatregelen laten volgens Zwemmer zien dat het bijna onmogelijk is om via wetgeving schijnzelfstandigheid structureel aan te pakken. Daarvoor is de kloof tussen een vast arbeidscontract en het bestaan als zzp’er te groot, vooral op het gebied van belastingen, collectieve lasten en sociale regelgeving.

Geeft de voorgestelde Zelfstandigenwet zzp’ers meer duidelijkheid? 

Van der Neut twijfelt of de nieuwe wet, die nog besproken moet worden in de Tweede en Eerste Kamer, voor meer duidelijkheid zorgt. ‘De minister zegt: de nieuwe wet is een veilige haven. Dat klopt maar deels: het is een haven waar je elke dag opnieuw doorheen moet varen,’ zegt hij tegen de NOS. ‘Als er iets verandert in de situatie, dan voldoe je dus direct niet meer aan de vereiste voorwaarden. Het zou simpeler zijn als de toets geldig is voor een bepaalde periode.’ 

Het moet nog blijken of de wet wordt aangenomen in de Tweede en Eerste Kamer. Maar zonder een kleinere kloof tussen vast en flex, zo waarschuwen beide experts, blijft schijnzelfstandigheid een hardnekkig probleem.