Om dit soort vragen te beantwoorden voert het Amsterdam Centre for Business Innovation (ACBI), onderdeel van de Amsterdam Business School van de UvA, ieder jaar de Nederlandse Innovatie Monitor uit. Dit grootschalige onderzoek brengt de staat van innovatie in Nederland scherp in beeld en laat zien welke trends en uitdagingen er spelen.

Dat is van groot belang, want juist in tijden van snelle technologische en grote maatschappelijke uitdagingen zijn het de innovatieve bedrijven, sectoren en regio’s die richting geven aan de toekomst van onze economie.

Onderzoeksopzet

De Nederlandse Innovatie Monitor is een van de grootste onderzoeken naar innovatie en ondernemerschap onder Nederlandse bedrijven. Jaarlijks vullen ruim zevenhonderd leidinggevenden en bestuurders een uitgebreide vragenlijst in. Naast vaste thema’s over ‘harde’ technologische en ‘zachte’ sociale innovatie worden ieder jaar actuele onderwerpen onderzocht, zoals de verduurzamingsplannen van bedrijven, het gebruik van AI of de inzet van buitenlandse werknemers.

Daarnaast bevat de survey specifieke vragen over het Nederlandse ondernemings- en vestigingsklimaat. De inzichten die hieruit voortkomen worden gebruikt door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en vormen input voor hun jaarlijkse Monitor Ondernemingsklimaat.

Om te zorgen dat de uitkomsten representatief zijn voor het hele Nederlandse bedrijfsleven, koppelt ACBI de gegevens van de Innovatie Monitor aan de bedrijvendata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Die koppeling maakt het mogelijk om trends uit de steekproef te vertalen naar alle Nederlandse bedrijven – waardoor de resultaten betrouwbaarder en beter toepasbaar worden in beleid en praktijk.

Aanjager van het innovatiedebat

De Innovatie Monitor vervult een belangrijke rol in het publieke debat over innovatie in Nederland. De resultaten leiden regelmatig tot nieuws in landelijke media, bijvoorbeeld over bedrijven die hun klimaatambities moesten uitstellen of over zorgen rond arbeidsmigratie. Ook wordt prof. dr. Henk Volberda van ACBI vaak gevraagd om dit soort ontwikkelingen te duiden.

Daarnaast organiseert ACBI jaarlijks de Nederlandse Innovatie Prijs, bedoeld om innovatief ondernemerschap te stimuleren en succesvolle innovaties zichtbaar te maken. De prijsuitreiking is gebaseerd op de bevindingen van de Innovatie Monitor. De invloed van de Monitor reikt verder: de inzichten vormen ook input voor de beleidsdiscussies, waar de Monitor Ondernemingsklimaat bijvoorbeeld jaarlijks op de agenda van de Tweede Kamer staat.

Samenwerking tussen wetenschap, beleid en praktijk

Het project wordt geleid door prof. dr. Henk Volberda en dr. Rick Hollen (ACBI, Universiteit van Amsterdam), in samenwerking met diverse partners. SEO Economisch Onderzoek verzorgt het dataverzamelingsproces, terwijl het ministerie van Economische Zaken de koppeling met de CBS-data mede financiert en gebruikmaakt van de inzichten voor beleidsvorming. Deze nauwe samenwerking tussen wetenschap, beleid en praktijk maakt het mogelijk om een breed gedragen en datagedreven beeld van innovatie in Nederland te schetsen.

Grote ambities met trendmonitoring

De expertise van ACBI op het gebied van trendmonitoring wordt inmiddels ook toegepast in andere domeinen. Het ACBI-team voert vergelijkbare onderzoeken uit, zoals de Sport Innovatie Monitor voor Sportinnovator Nederland en de Rotterdamse Haven Innovatie Barometer. Ook werken zij aan nieuwe monitors voor de zorg en voor verantwoord gebruik van AI. Bovendien levert ACBI Nederlandse data aan het World Economic Forum, waarmee de onderzoekers bijdragen aan internationale vergelijkingen van innovatie en concurrentievermogen.

Met deze voortvarende dataverzameling en brede toepassing van kennis willen de onderzoekers uitgroeien tot een trusted partner op het gebied van innovatie, concurrentiekracht en ondernemingsklimaat. Zoals Volberda en Hollen het samenvatten:  'We beschikken over een schat aan data die nog veel breder kan worden benut – voor onderzoek, beleid en valorisatie op tal van terreinen.'

Zo laat de Innovatie Monitor zien hoe wetenschap en data inzicht geven in de krachten die onze economie van morgen vormgeven.

Meer weten?

Betrokken Impact Centre: Amsterdam Centre for Business Innovation (ACBI)

Publicaties en rapporten

• Nederlandse Innovatie Monitor 2025. Gerben de Jong, Stef Konijn, Henk Volberda en Rick Hollen. SEO Economisch Onderzoek, 2025. In opdracht van Faculteit Economie en Bedrijfskunde, Universiteit van Amsterdam en ministerie van Economische Zaken en Klimaat. 
• Monitor ondernemingsklimaat 2025. Gerben de Jong, Stef Konijn, Jeroen Content, Juliette Tillie en Henk Volberda. Ministerie van Economische Zaken, 2025. 

Overige bronnen

Nederlandse bedrijfsleven kwetsbaar voor geopolitieke risico’s (2025, 25 november). Universiteit van Amsterdam.