Toen vorige week De Schatkamer – het audiovisuele archief van Beeld & Geluid – online kwam, overtrof het bezoek alle verwachtingen. In minder dan een dag tijd werd het archief zo’n 200.000 keer bezocht door mensen die tv-programma’s van vroeger wilden bekijken, van Swiebertje tot Kopspijkers en Rembo & Rembo.

Het laat zien hoezeer televisie ons nog altijd raakt en verbindt, stelt Hermes. ‘Veel van ons hebben in langere of kortere periodes van ons leven samen met anderen televisie gekeken. En al is het aantal schermen waarop we tv kijken verveelvoudigd en zijn de generatie- en culturele verschillen groot, er wordt nog steeds veel samen gekeken: naar lineaire televisie, maar ook naar streamingdiensten en YouTube.’

Deelnemen aan het gesprek

In de 75 jaar dat televisie bestaat, hebben we collectief geleerd om het via dit medium over de wereld te hebben, aldus de hoogleraar. ‘Op het schoolplein, op kantoor en via sociale media. In die gesprekken reflecteren we op wat ons dwars zit, waar we zorgen over hebben en waar we blij van worden. Ik noem dat cultureel burgerschap. Geen ander medium dan televisie heeft het ons zo makkelijk gemaakt om aan dat doorgaande gesprek deel te nemen: je mag het hebben over wat je ziet, maar dat hoeft niet.’

Televisie maakt uitwisseling ook makkelijk, legt de hoogleraar uit, doordat het op een bijzondere manier verhalen vertelt. Als voorbeeld noemt ze de Netflix-serie Bridgerton, die een belangrijk gesprek op gang bracht over consent in seksuele relaties. ‘Maar ook bijvoorbeeld nieuws- drama- en sportprogramma’s, die ons door de ogen van een terugkerende groep van acteurs, presentatoren en talkshowgasten de wereld laten beleven.’

Polarisatie tegengaan

Die verhalende kracht van televisie past Hermes ook toe in haar onderzoek. In publieksprojecten als Queering the Collection en Rewind the Future zoekt ze aan de hand van televisiefragmenten naar verborgen verhalen en voorbeelden uit het verleden. Die verhalen worden gebruikt om mensen van verschillende leeftijden, culturen en achtergronden met elkaar in gesprek te brengen over de wereld van nu. ‘Kijkend naar en pratend over archiefmateriaal ontstaan nieuwe verbindingen’, vertelt de hoogleraar. ‘Zo draagt het archief bij aan het tegengaan van verwijdering en polarisatie.’