Hoe kun je mensen werkelijk aanzetten tot ander gedrag? Of het nu gaat om het milieu, onze omgang met anderen, voedsel, stoppen met roken, omgaan met geld of wat we doen in het verkeer, de kunst van werkelijke effectieve gedragsbeïnvloeding is om aan te sluiten op de mechanismen in het brein van mensen in plaats van daartegenin te gaan. Leer het brein van anderen effectief én binnen de ethische grenzen te manipuleren door de diepste drijfveren van mensen te herkennen en te bespelen.

In deze sessie:

• Wat ligt er werkelijk ten grondslag aan ons gedrag?
• Hoe werkt ons brein als het gaat om gedragsverandering?
• Hoe kun je mensen werkelijk aanzetten tot ander gedrag?
• Bewustwording of Nudging als middel

Dr. Simon van Gaal is associate professor (universitair hoofddocent) bij de programmagroep Brein en Cognitie van de afdeling Psychologie (Universiteit van Amsterdam). Hij doceert en onderzoekt hoe het bewustzijn werkt, waar het voor dient en hoe we het kunnen verliezen (denk aan coma en anesthesie). Van Gaal's onderzoek richt zich voornamelijk op de neurale mechanismen van het bewustzijn en de invloed van onbewuste en automatische processen op menselijk (keuze)gedrag. Hij is oprichter van het Conscious Brain Lab (consciousbrainlab.com)

In dit college starten we met een overzicht van het veld: wat is gedragsverandering en waar wordt het ingezet? Waar komt de explosieve interesse in menselijk gedrag en het sturen hiervan vandaan? Wat betekenen de huidige maatschappelijke ontwikkelingen voor de toekomst van gedragsverandering? We analyseren voorbeelden van succes en falen in bestaande veranderpogingen: wat werkt, en welke fouten worden vaak gemaakt? We maken een praktische vertaalslag door de stappen van een gedragsveranderingstraject te behandelen, zoals het analyseren van een probleem door de omgeving, competenties, motieven en weerstanden van de doelgroep in kaart te brengen. Ook verkennen we verschillende typen gedragsinterventies en hun impact op het beoogde resultaat. Je gaat geïnspireerd naar huis met nieuwe inzichten over de mogelijkheden van gedragsverandering. Zijn we namelijk wel zo rationeel als we denken?

Janneke is gedragspsycholoog bij de Behavior Change Group. Daar helpt ze mensen en organisaties om gedrag te begrijpen en te veranderen. In haar werk vertaalt ze de wetenschap naar praktijk: Janneke is mentor van de postacademische opleiding tot gedragsveranderaar, onderzoekt en adviseert over gedrag in de praktijk en spreekt daarover vervolgens met veel energie om haar visie op gedrag met anderen te delen. Ze werkt met passie binnen de thema's energietransitie, circulaire economie en duurzame mobiliteit.

Organisatiecultuur wordt vaak gezien als het sluitstuk van verandering. In werkelijkheid vormt cultuur de basis waarop strategie en leiderschap moeten kunnen bouwen. Toch is de kloof tussen weten en doen groot: 90% van de leidinggevenden kent de gewenste richting, maar slechts 20% weet die daadwerkelijk te vertalen naar gedrag.

Vanuit Edgar Scheins inzicht dat cultuur ontstaat door wat mensen samen leren en zich uit in gedrag, waarden en overtuigingen, onderzoeken we waarom cultuurverandering zo complex is. Er is geen vaste aanpak of eindpunt en verschillende factoren spelen een rol. We kijken naar het verschil tussen het bevestigen van de bestaande cultuur (Big C) en het toevoegen van nieuwe praktijken (small c). Ook onderzoeken we hoe patronen door herhaald gedrag en sociale bevestiging worden versterkt, maar ook kunnen worden doorbroken.

Vervolgens vertalen we dit naar de praktijk. Hoe breng je een organisatiecultuur in kaart? Welke aanpak past bij jouw organisatie? En hoe zorg je ervoor dat inzichten daadwerkelijk leiden tot ander gedrag? We behandelen verschillende manieren om naar cultuur te kijken en maken kennis met praktische interventies, zoals corporate storytelling, leiderschapsfrequenties en het cultuurcafé.

Geert Geens is pedagoog en consultant en mede-eigenaar van Beanmachine. Hij is actief op het gebied van organisatieontwerp en -ontwikkeling, met organisatiecultuur als een van zijn belangrijkste expertisegebieden. Daarnaast is hij docent en programmamanager aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn werk verbindt hij academisch inzicht met praktijkervaring, gedreven door de ambitie om de kloof tussen theorie en praktijk te verkleinen.

Wat zijn onze drijfveren of motieven? Hoe laten wij ons beïnvloeden door anderen? En, hoe kunnen we het gedrag beïnvloeden: welke interventies kunnen we bijvoorbeeld als school, ouders, vrienden of overheid doen om gedrag te veranderen?

Prof. dr. Bas van den Putte, Hoogleraar Gezondheidscommunicatie aan de Amsterdam School of Communication Research (ASCoR), Universiteit van Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in theorieën en modellen over gezondheidsgedrag. Van den Putte adviseert en werkt samen met organisaties als het Trimbos Instituut, Rutgers, Soa-Aids Nederland, Voedingscentrum en verschillende ministeries.

Je wil duurzaam gedrag stimuleren, bij medewerkers, klanten of inwoners. Wat ga je zeggen? Wat wordt jouw boodschap, jullie verhaal? Hoe voorkom je weerstand en krijg je mensen mee?

In deze workshop neemt taalstrateeg Jens van der Weele je mee in de wereld van transitietaal. Dat begint bij de psychologische behoeften van je publiek. Meestal is er geen roep om meer informatie, maar om verbinding, erkenning, rechtvaardigheid of autonomie. Zorg dat jouw boodschap die behoeftes vervult en je wordt ineens een stuk effectiever. In deze workshop ontdek je inspirerende voorbeelden en praktische technieken - en oefen je die op een actuele casus. Samen op zoek naar woorden die werken!

Jens van der Weele is taalstrateeg en oprichter van Transitietaal. Hij helpt organisaties met het strategisch inzetten van taal om denken en gedrag te veranderen, met name rond maatschappelijke transities zoals energie en mobiliteit.

Hoe maak je verbinding bij duurzaamheidsvraagstukken en hoe overtuig je een grote groep mensen om anders te handelen als het gaat over klimaat?

Danique Bredenoort studeerde Sociale Psychologie en Social Influence aan de Universiteit van Amsterdam en werkt als onderzoeker bij het Lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam. Hier doet zij praktijkgericht onderzoek naar duurzaam gedrag op de thema’s burgerberaden, acceptatie van kweekvlees, positieve energiedistricten (PED’s) en gedragsverandering binnen gemeenten. Daarnaast geeft zij les in de minor Desinformatie en Misinformatie.

Loes Kreemers (PhD) is gedragswetenschapper aan de Hogeschool van Amsterdam. Ze onderzoekt waarom het lastig kan zijn om duurzaam te doen zelfs al weten we eigenlijk allang dat het beter is. Als docent in de masteropleiding klimaatpsychologie en -gedrag helpt ze professionals begrijpen wat ervoor nodig is om mensen te beweging (of juist niet) richting klimaatvriendelijke gedrag. Hiervoor is ze genomineerd voor duurzame docent 2025.