Kamerleden, ministers en raadsleden zijn niet alleen bestuurders, maar ook voorbeelden. Hoe zij met tegenstanders omgaan, hoe zij compromissen verdedigen en hoe zij over de democratie spreken, bepaalt mede hoe burgers naar politiek kijken. Maar wat mag je van deze groep verwachten, en wat kunnen zij daadwerkelijk bereiken? In deze bijeenkomst gebruiken we recent onderzoek om drie vragen te beantwoorden: 

• Wordt het politieke debat echt harder?
• Hoeveel polarisatie is gezond?
• Wat kunnen ze doen, wat werkt, en bij wie?

Na afloop kun je beargumenteren wat een redelijke verwachting is van politieke elites, welke rol zij kunnen spelen bij het versterken van de weerbaarheid van de samenleving en waar hun invloed ophoudt. 
 

Spreker: Carlijn van Donselaar (onder voorbehoud)
Carlijn is Hoofd Strategie, Campagnes en Public Affairs bij Voor Ons Nederland (VON), VON is een onafhankelijke maatschappelijke beweging die de democratie wil versterken, polarisatie wil tegengaan en de ‘milde meerderheid’ wil mobiliseren om mee te denken over oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.

Media, en met name sociale media, krijgen in het publieke domein snel de schuld van het ontregelen van de samenleving, de weerbaarheid staat hier onder druk. Journalisten, redacties, platforms en de algoritmes daarachter zijn niet alleen doorgeefluik, maar ook poortwachter. Zij bepalen mede welke onderwerpen aandacht krijgen, hoe politiek wordt ingekaderd en welke stemmen doorklinken.

Maar wat mag je van traditionele en sociale media verwachten, en wat kunnen zij daadwerkelijk bereiken? In deze bijeenkomst gebruiken we recent onderzoek om drie vragen te beantwoorden: 

• Versterken media de tegenstellingen, of laten ze die vooral zien
• Wat doen algoritmes met wat burgers te zien krijgen, en waarom kiezen mensen daar zelf voor?
• Wat kunnen media doen, wat werkt, en bij wie?

Na afloop kun je beargumenteren wat een redelijke verwachting is van traditionele en sociale media, welke rol zij kunnen spelen bij het versterken van de weerbaarheid van de samenleving en waar hun invloed ophoudt.

Spreker: prof. dr. A. (Alyt) Damstra 
Alyt Damstra is senior wetenschappelijk medewerker bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Daarnaast is zij hoogleraar Kennis en strategische beleidsadvisering aan de afdeling Politicologie van de Universiteit van Amsterdam.

Burgers zijn niet alleen kiezers en toeschouwers, maar ook mede-verantwoordelijk voor de democratie. Zij stemmen, discussiëren, laten van zich horen of haken juist af, en bepalen zo mede hoe sterk en weerbaar de samenleving is. Maar wat mag je van burgers verwachten, en wat kunnen zij daadwerkelijk bereiken? In deze bijeenkomst gebruiken we recent onderzoek om drie vragen te beantwoorden: Waarom voelen sommigen zich niet betrokken bij politiek, en is dat een kwestie van desinteresse of van identiteit? Hoe beïnvloeden dreigingsgevoelens hoe burgers denken en stemmen? Welke initiatieven om te depolariseren en de democratie te versterken werken echt, en bij wie? Na afloop kun je beargumenteren wat een redelijke verwachting is van burgers, welke rol zij kunnen spelen bij het versterken van de weerbaarheid van de samenleving en waar hun invloed ophoudt. 

Spreker: Dr. J.M. (Josje) den Ridder (SCP) (0nder voorbehoud)
Josje den Ridder is politicoloog en schreef een proefschrift over leden van Nederlandse politieke partijen. Bij het SCP doet Josje onderzoek naar de publieke opinie en houdingen over democratie en politiek. Daarnaast is ze betrokken bij een interuniversitair onderzoeksproject naar democratische innovaties en bij de Stichting Kiezersonderzoek Nederland.

We onderzoeken welke interventies mogelijk zijn in bijvoorbeeld buurten, scholen, maatschappelijke organisaties, overheden en andere publieke instituties. Hoe creëer je omstandigheden waarin democratische vaardigheden kunnen worden geoefend? Hoe organiseer je betekenisvolle ontmoeting en participatie? En hoe voorkom je dat interventies uitsluitend de al betrokken en mondige burgers bereiken?

Deelnemers werken met de eigen wakkerliggers en onderzoeken welke verandering nodig is in de sociale of institutionele omgeving van hun vraagstuk. Aan het einde van de bijeenkomst formuleren zij een concreet handelingsperspectief: wat kan hun organisatie doen, met wie moeten zij daarvoor samenwerken en welke aannames over de werking van de interventie moeten worden getoetst?

In deze bijeenkomst staat het individuele handelingsniveau centraal. Hoe kunnen we burgers, professionals, bestuurders of andere betrokkenen helpen om constructief om te gaan met politieke verschillen en conflict? Welke interventies kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan het verminderen van vijanddenken, het versterken van democratische normen of het bevorderen van constructieve politieke participatie?

Aan de hand van inzichten uit onderzoek en voorbeelden uit onder meer de campagnepraktijk onderzoeken deelnemers verschillende typen interventies. Daarbij kijken we niet alleen naar wat werkt, maar ook naar voor wie, in welke context en via welk mechanisme. Vervolgens passen deelnemers deze inzichten toe op de eigen wakkerliggers: waar zit ruimte om gedrag, percepties of interacties te beïnvloeden, en welke interventie zou daarbij passen?

In deze slotbijeenkomst staat de bredere maatschappelijke waarde van democratische veerkracht centraal. Investeringen in participatie, verbondenheid en vertrouwen kunnen ook bijdragen aan andere beleidsdoelen, zoals het verminderen van eenzaamheid, het versterken van mentale gezondheid en sociale cohesie.

Na afloop kunnen deelnemers voor hun eigen praktijkvraag benoemen welke bredere maatschappelijke opbrengsten een investering in democratische veerkracht kan hebben, welke andere beleidsterreinen daarbij belang hebben en hoe dit kansen biedt voor samenwerking en financiering.

Praktijkpartner: De Buurt 
De Buurt is een stichting zonder winstoogmerk die de sociale samenhang in buurten versterkt door samen met buren laagdrempelige en vrolijke buurtactiviteiten te organiseren.