Adaptief Leiderschap voor Toekomstbestendige Ambtenaren
Hoe adviseer je kritisch én constructief bewindslieden en hoe maak je daarbij onderscheid in korte termijn en lange termijn denken en in wérkelijke oplossingen vs. pleisters plakken? In zeven Masterclasses gaan we op zoek naar de essentie van goed leiderschap en het doorbreken van patronen en systemen die niet langer dienend zijn.
Leer hoe je mensen mobiliseert voor verandering
Netwerk van gelijkgestemden
Ervaren docenten
Theorie en praktijk
Het programma
Hoe navigeer je als ambtenaar door een steeds complexer wordende samenleving, waar maatschappelijke uitdagingen vragen om fundamentele verandering? In de Masterclass Adaptief Leiderschap ontdek je hoe je met een frisse blik kunt kijken naar complexe vraagstukken, gebaseerd op de toonaangevende theorie van Ronald Heifetz. Ontwikkel een systemisch perspectief, leer omgaan met weerstand en ontdek hoe je samen met anderen duurzame oplossingen kunt realiseren. Deze unieke masterclass biedt niet alleen theoretische inzichten, maar ook praktische handvatten om als leider het verschil te maken.
Voor wie?
- Adviseurs en ambtenaren die balans zoeken tussen autonomie en beleid en willen meebewegen zonder eigenwaarde te verliezen.
- Ambtenaren die hun veerkracht willen versterken in het complexe speelveld tussen burgers, beleidsmakers, politiek en uitvoering.
- Voor ambtenaren die begrijpen dat vakinhoudelijke expertise belangrijk is, maar niet genoeg om complexe, onderling verbonden vraagstukken op te lossen.
Contact
Heb je vragen over deze masterclass? Neem gerust contact op met Roos Groen.
E: academy@uva.nl
T: 06 41 681 645
Aan het einde van de masterclass ben je in staat om de volgende inzichten toe te passen:
- Het diagnosticeren van adaptieve problemen binnen je organisatie Je leert onderscheid te maken tussen technische en adaptieve uitdagingen, zodat je de kern van complexe vraagstukken kunt herkennen. Een juiste diagnose is essentieel, want zoals Ronald Heifetz stelt: "Goed leiderschap begint met een scherp inzicht in het probleem."
- Het mobiliseren van mensen voor gezamenlijke oplossingen Je ontdekt hoe je anderen kunt motiveren om samen adaptieve problemen aan te pakken. Dit betekent leren omgaan met weerstand tegen verandering, conflicten effectief sturen, en een productieve balans behouden in spanning en betrokkenheid.
- Het creëren van veilige voorwaarden voor duurzame verandering Leiderschap kan risico’s met zich meebrengen, zoals verlies van status, macht of zekerheid. Je leert technieken om schade te beperken en constructieve samenwerking te stimuleren, bijvoorbeeld door afwijkende meningen te beschermen en open communicatie te bevorderen.
Een Harvard-gereedschapskist
Als ambtenaar sta je voor de uitdaging om in een complexe, vaak bureaucratische organisatie wendbaarheid, verandering en samenwerking te realiseren. Tegelijkertijd werk je in een spanningsveld met burgers, politiek en belangenorganisaties.
De theorie van adaptief leiderschap, ontwikkeld door Harvard-professor Ronald Heifetz, biedt concrete handvatten om complexe vraagstukken aan te pakken. Deze methode helpt je om sociale systemen te veranderen door mensen te mobiliseren om zelf noodzakelijke aanpassingen te maken in gedrag, waarden en ideeën.
In deze masterclass leer je:
- Hoe je adaptieve problemen herkent en oplost vóór ze escaleren.
- Hoe je mensen inspireert en begeleidt door verandering, zelfs bij weerstand.
- Hoe je een systemisch perspectief toepast op complexe uitdagingen.
Deze vaardigheden, toepasbaar ongeacht je functie, versterken je leiderschap en blijven waardevol gedurende je hele loopbaan.
Programma
In zeven sessies van vijf uur behandelen we de theorie van adaptief leiderschap en passen die toe op praktijkcases van docenten en deelnemers. Deelnemers wordt gevraagd de begeleidende literatuur uit het boek The practice of adaptive leadership van R. Heifetz, M. Linksy en M. Grashow, voorafgaand aan iedere module te lezen.
-
Module 1 - Introductie & toekomstbestendige ambtenarij
In de eerste module verkennen we onder leiding van programma manager Rik Seveke wie we als groep zijn en waar ieders belangrijkste praktische leerbehoeften liggen.
En neemt Rik ons mee hoe Harvard’s theorie over adaptief leiderschap een gereedschapskist biedt om ieders eigen professionele situatie toekomstbestendiger te maken.
-
Module 2 - Diagnosticeren 1
Leiderschap begint bij een goede diagnose van problemen. Negen van de tien keer vindt leiderschapsfalen haar oorzaak in de diagnose. Daarom besteden we twee sessies aandacht aan de activiteiten die horen bij deze fase: Wat is het exacte probleem, binnen welke context speelt dit en wie moet wat leren om het op een duurzame manier op te lossen? Aan de hand van de gelezen hoofdstukken in het boek verkennen we de activiteiten die bij een grondige diagnose van adaptief werk hoort.
Met expert dr. Sharon Stellaard gaan we vervolgens dieper in op een cruciaal aspect van adaptieve organisaties, namelijk hoe je in je diagnose van problemen rekening moet houden met de lange termijn. Stellaard's promotieonderzoek richtte zich op de aard en oorzaken van hardnekkig beleidsfalen op de beleidsterreinen passend onderwijs en jeugdzorg.
-
Module 3 - Diagnosticeren 2
In dit tweede deel van de diagnostische fase staan we onder andere stil bij politiek denken en handelen. Welke belangen spelen bij welke stakeholders? Welke formele en informele fracties bestaan er? Welke waarden drijven gedrag?
Met Liesbeth Tettero, coach en trainer in het openbaar bestuur kijken we aan de hand van een aantal cases naar politiek denken en handelen.
-
Module 4 - Interveniëren en falen
Na een grondige diagnose met meerdere interpretaties volgt een experimentele fase om de interpretaties te testen in de praktijk en te leren wat er nodig is om mensen te mobiliseren hun eigen adaptieve problemen op te lossen. Aan de hand van de gelezen hoofdstukken in het boek verkennen we de activiteiten die bij deze experimentele fase van interventies testen horen.
Ir. dr. Wina Smeenk is lector Societal Impact Design bij Hogeschool Inholland en oprichter van het Expertisenetwerk Systemisch Co-Design.
-
Module 5 - Zelfreflectie
Bij het diagnosticeren van en interveniëren in adaptieve vraagstukken loopt iedereen tegen zijn eigen blinde vlekken, mogelijkheden en beperkingen aan. Door ieders persoonlijke loyaliteiten te onderzoeken maken we zichtbaar hoe ieders persoonlijke achtergrond en vorming invloed heeft op het handelen van vandaag en hoe je sommige loyaliteiten kunt heronderhandelen om jezelf meer ruimte te geven in diagnose en actie.
Met Dr. Surya Gayet; cognitief neurowetenschapper en experimenteel psycholoog aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in hersenactiviteit, perceptie en bewustzijn.
-
Module 6 - Intervisie
In module zes brengt iedere deelnemer een eigen casus in waaruit we er gezamenlijk twee kiezen om middels een gestructureerde intervisiesessie onder begeleiding van Rik Seveke te analyseren. De intervisiemethodiek biedt iedere deelnemer tevens een manier om ook toekomstige situaties te ontleden.
-
Module 7 - Evaluatie & vooruitblik
In de laatste module blikken we onder leiding van Rik terug op de afgelopen modules en maken we samen de geleerde individuele lessen zichtbaar. Daarnaast bespreken en delen we voorwaarden om het geleerde in de praktijk te brengen en zorg te dragen dat oude patronen blijvend doorbroken worden.
Benieuwd naar alle kenmerken van deze opleiding? Vraag hier de brochure aan met een uitgebreid overzicht van de data, prijzen, sprekers en leerdoelen.
Ervaringen van deelnemers:
’De masterclass heeft mij aan het denken gezet en ik heb opgedane kennis regelmatig met anderen besproken. Omdat ik als beleidsadviseur werk om de samenleving te verbeteren, voel ik me door dit programma aangezet om anders naar dingen te kijken en meerdere perspectieven te zien van problemen.’Mandy van Vliet, medewerker beleidsontwikkeling Wmo bij de gemeente Westland
Wat mij vooral bijbleef, is hoe snel je geneigd bent naar technische oplossingen te grijpen, terwijl het echte werk juist zit in vertragen en onderzoeken. De intervisie was soms uitdagend, maar liet zien dat juist daar ruimte ontstaat voor inzicht en verandering. De begeleiding was daarbij prettig en scherp wanneer dat nodig was.Gemeente Heumen, deelnemer 2025
Ik koos voor deze opleiding vanwege de directe toepasbaarheid in mijn werk. De inhoud sloot perfect aan op mijn verwachtingen. Vooral de modules over conflict en planmatig lobbyen zijn mij bijgebleven.Erwin de Bruin, RWS, deelnemer 2025
De masterclass heeft mij vooral laten inzien hoe belangrijk het is om bewust stil te staan bij je eigen denken en handelen wanneer je met adaptieve vraagstukken werkt. De combinatie van gastdocenten en casusbesprekingen maakte dat theorie echt ging leven.Roos Hoeve, gemeente Amersfoort, deelnemer 2025
Programmamanager: Rik Seveke
Rik Seveke is de oprichter van Paradigm Shifts. Na eerdere succesvolle co-initiatieven zoals STUDIO en STADSLAB vallen bij Paradigm Shifts zijn kennis, ervaring en interesses samen met waar hij het meeste plezier aan beleeft: coaching, talentontwikkeling en met anderen werken aan betekenisvol werken en leven.
