Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.
De Staat van de Europese Literatuur

Op 16 juni 2022 spreekt de gerenommeerde schrijver Alain Mabanckou de derde Staat van de Europese literatuur uit, onder de titel 'Pour une autre Europe' ('Voor een ander Europa'). De Staat van de Europese Literatuur is een jaarlijkse lezing door een vooraanstaande auteur of dichter van internationale faam, over de staat van de literatuur en van Europa vanuit het perspectief van de literatuur.

Alain Mabanckou (foto: Nico Thérin)
Alain Mabanckou (foto: Nico Thérin)

Alain Mabanckou, wiens boeken in bijna twintig talen zijn vertaald, is romanschrijver, essayist en dichter, en hoogleraar Franstalige literatuur aan UCLA. Hij ontving de Prix Renaudot voor zijn roman Mémoires de porc-épic (Herinneringen van een stekelvarken). Hij stond twee keer op de shortlist voor de International Booker Prize: in 2015 voor zijn oeuvre, en in 2017 voor zijn roman Petit Piment (2015) (dat in het Nederlands vertaald werd als Prins Peper, 2017). Andere opmerkelijke werken zijn de romans Verre cassé (Gebroken glas), Black Bazaar, Les cigognes sont immortelles (Ooievaars zijn onsterfelijk), zijn memoires Lumières de Pointe-Noire (Lichtjes van Pointe-Noire) en zijn verzamelde columns en essays Le sanglot de 'l homme noir (Het snikken van de zwarte man). Huit leçons sur l'Afrique (Acht lessen over Afrika) bevat de lezingen van Mabanckou voor het Collège de France in 2016, toen hij de Chaire Création artistique bekleedde.

Alain Mabanckou (1966) groeide op in Pointe-Noire in de Republiek Congo. De havenstad Pointe-Noire vormt ook het decor voor verschillende van zijn romans, die over de beleving van hedendaags Afrika gaan, en over de Afrikaanse diaspora in Frankrijk en de Verenigde Staten. In zijn toespraak zal Mabanckou ingaan op de verwevenheid van Afrika en Europa, de rol van koloniale erfenissen, en de specifieke positie van de literaire verbeelding op dit gebied.

Respons door Judith Jansma en Vamba Sherif

Na de lezing van Mabanckou zullen literatuurwetenschapper Judith Jansma en de Liberiaans-Nederlandse schrijver Vamba Sherif een korte respons uitspreken. 

Judith Jansma is universitair docent Europese cultuur en literatuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. In haar onderzoek richt zij zich op de receptie van controversiële cultuuruitingen in onze gepolariseerde samenlevingen. In haar proefschrift, getiteld From Submission to Soumission: Populist Perspectives on Culture (2021) bestudeert zij de verschillende manieren waarop (rechts-)populisten in Frankrijk en Nederland cultuur gebruiken om (sociaal-culturele) identiteiten van 'wij' en 'zij' te smeden. Hierbij maakt Jansma gebruik van theorieën, methoden en instrumenten uit de politicologie, cultuur- en literatuurwetenschap en cognitieve linguïstiek. Judith heeft zowel een master- als een bachelorgraad in Franse taal en cultuur.

Vamba Sherif is romanschrijver, essayist, filmcriticus en spreker. Zijn debuutroman, Het land van de vaders, gaat over de stichting van Liberia als de eerste Afrikaanse republiek in 1822. Sherifs werk is verschenen in verschillende talen, waaronder Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans en het Indiase Malayalam. Ook publiceerde hij essays, verhalen, filmrecensies, columns en opiniestukken in onder meer The New York Times, het Duitse Kulturaustausch, African Writing, Trouw, Volkskrant, NRC en ZAM-Magazine. Met Ebissé Rouw stelde hij Zwart - Afro-Europese literatuur uit de Lage Landen samen, een unieke bloemlezing van korte verhalen van zwarte schrijvers uit Nederland en België.

De Staat van de Europese Literatuur

De Staat van de Europese Literatuur is een jaarlijkse lezing door een gerenommeerde auteur of dichter van internationale faam, over de staat van de literatuur en van Europa vanuit het perspectief van de literatuur.

Tegenwoordig worden er nog altijd verhalen in alle Europese talen geschreven en gelezen over het continent, de levens van zij bewoners, over de buurlanden en de steeds wisselende rol in heden, verleden en toekomst. Door politieke polarisatie en de onenigheid over de daadwerkelijke huidige toestand van het continent (of het nu geopolitieke aardverschuivingen betreft, transnationale erfenissen zoals kolonialisme, maar ook klimaatverandering, de verdeling van welvaart of de demografische toekomst) is er een hernieuwde drang naar de waarheid die literaire fictie biedt en de kracht en precisie van poëtische expressie. Of het nu gaat over de vermeende grenzen aan de literaire verbeelding in discussies over identiteit, emancipatie, gender, dekolonisatie, of op het gebied van omstreden herinneringen, of over het toenemende overwicht van het Engels als gemeenschappelijke Europese taal, de literatuur lijkt vandaag de dag nog even urgent als altijd. De Staat van de Europese Literatuur wil het besef vergroten over de sleutelrol die de kernwaarden van literatuur en cultuur spelen voor de huidige en toekomstige staat van Europa: nieuwsgierigheid, verbeelding, reflectie, kritiek, vertaling, zeggingskracht, traditie, uitvinding (niet noodzakelijk in die volgorde).

De Staat van de Europese Literatuur wordt georganiseerd door Faculteit der Geesteswetenschappen van de UvA en SPUI25, in samenwerking met ACES (het Amsterdam Centre of European Studies), OSL (Onderzoeksschool Literatuurwetenschap), en het Institut Français Pays-Bas.

The State of European Literature 2020-2022
Partners